الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
249
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
ميدان نائل نشدند . بعضى نيز گفتهاند منظور از خير در اينجا « مال » است ، چرا كه اين كلمه در بعضى از موارد ديگر نيز به مال اطلاق شده است ( از جمله در آيه وصيت آيه 180 سوره بقره ( إِنْ تَرَكَ خَيْراً الْوَصِيَّةُ لِلْوالِدَيْنِ ) . چه اينكه يكى از انگيزههاى اصلى لشكر كفر رسيدن به غنائم مدينه و غارت اين سرزمين بود ، اصولا در عصر جاهليت ، مهمترين انگيزه جنگ ، همين انگيزه بود . ولى ما هيچ دليلى بر محدود كردن مفهوم « خير » به « مال » در اينجا نداريم بلكه هر نوع پيروزى را كه آنها در نظر داشتند شامل مىشود ، مال هم يكى از آنها بود كه از همه محروم ماندند . در جمله بعد مىافزايد : « خداوند در اين ميدان مؤمنان را از جنگ بى نياز ساخت » ( * ( وَكَفَى اللَّه الْمُؤْمِنِينَ الْقِتالَ ) * ) . آن چنان عواملى فراهم كرد كه بى آنكه احتياج به درگيرى وسيع و گسترده اى باشد و مؤمنان متحمل خسارات و ضايعات زيادى شوند جنگ پايان گرفت ، زيرا از يك سو طوفان شديد و سردى اوضاع مشركان را به هم ريخت ، و از سوى ديگر رعب و ترس و وحشت را كه آن هم از لشكرهاى نامرئى خدا است بر قلب آنها افكند ، و از سوى سوم ضربه اى كه « على بن ابى طالب ع » بر پيكر بزرگترين قهرمان دشمن « عمرو بن عبد ود » وارد ساخت و او را به ديار عدم فرستاد ، سبب فرو ريختن پايههاى اميد آنها شد ، دست و پاى خود را جمع كردند و محاصره مدينه را شكستند و ناكام به قبائل خود باز گشتند . و در آخرين جمله مىفرمايد : « خداوند قوى و شكست ناپذير است » ( * ( وَكانَ اللَّه قَوِيًّا عَزِيزاً ) * ) . ممكن است كسانى « قوى » باشند اما « عزيز » و شكست ناپذير نباشند يعنى شخص